• ป้องกันโควิด-19 ด้วยการดูแลระบบ'ภูมิคุ้มกัน' (1)

    Posted on 28-12-2020

              เดิมทีผมตั้งใจจะเขียนเรื่องปัจจัยที่ทำให้แก่ชราตอนต่อไป แต่เห็นข่าวที่ทำให้คนไทยตื่นตระหนกกันทั้งประเทศ คือการค้นพบผู้ติดเชื้อโควิด-19 จำนวนกว่า 600 คนที่ จ.สมุทรสาคร

              ทั้งนี้รายละเอียดที่รายงานข่าวเมื่อวันเสาร์ที่ 19 ธันวาคมที่ผ่านมา พบผู้ติดเชื้อ 516 คนจากการตรวจคัดกรองในกลุ่มแรงงานต่างด้าวจำนวน 1,192 คน แปลว่าพบผู้ติดเชื้อคิดเป็นสัดส่วนเท่ากับ 42.3% ของจำนวนผู้ที่ได้รับการตรวจคัดกรอง ซึ่งเป็นจำนวนที่สูงมากและแปลว่าน่าจะมีการระบาดอย่างกว้างขวาง นอกจากนั้นยังรายงานอีกด้วยว่ามากกว่า 90% เป็นผู้ติดเชื้อที่ไม่มีอาการ หรือมีอาการน้อยมากและส่วนใหญ่เป็นแรงงานต่างด้าว

              รายงานข่าวดังกล่าวย่อมจะส่งผลกระทบอย่างมาก ที่จะทำให้เศรษฐกิจไทยชะลอตัวลงในไตรมาสสุดท้ายของปี 2563 และไตรมาส 1 ของปี 2564 เพราะคนไทยเกรงกลัวโควิด-19 เป็นทุนอยู่ก่อนแล้ว แต่ผมก็มีข้อสังเกต 2 ประการ คือ

              1) ดังที่กล่าวข้างต้นนั้น คนที่ติดเชื้อ "กว่า 90% ไม่มีอาการหรือมีอาการน้อยมาก" ซึ่งเป็นทั้งข้อดีและข้อเสีย กล่าวคือโควิด-19 จะเป็นผลร้ายที่รุนแรงเฉพาะคนกลุ่มเล็กเท่านั้น แต่ข้อร้ายคือการไม่แสดงอาการ แปลว่าโควิด-19 จะสามารถแพร่ขยายไปได้อย่างรวดเร็วใน 2-3 เดือนข้างหน้า

              2) การติดเชื้อรายใหม่วันละ 500-600 คน ของประเทศไทยนั้นไม่ใช่เรื่องที่ผิดปกติมากนัก เพราะประเทศขนาดประชากรใกล้เคียงกับไทยเช่นอังกฤษนั้น ปัจจุบันมีผู้ติดเชื้อแล้วกว่า 2 ล้านคนและมีผู้ติดเชื้อรายใหม่วันละ 25,000 คน แม้ในช่วงที่มีผู้ติดเชื้อรายใหม่ต่ำสุดในเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมาก็ยังมีผู้ติดเชื้อรายใหม่วันละประมาณ 500-600 คน

              สำหรับพื้นที่ใกล้เคียงกับประเทศไทยที่มีนัยสำคัญนั้น ประเทศเมียนมาที่อยู่ทางตะวันตกของไทยและมาเลเซียที่อยู่ทางใต้ของไทยก็มีจำนวนผู้ติดเชื้อรายใหม่ประเทศละกว่า 1 พันคนต่อวัน โดยเมียนมามีผู้ติดเชื้อสะสมรวมทั้งสิ้น 115,200 คน ในขณะที่มาเลเซียมีผู้ติดเชื้อสะสมรวมทั้งสิ้น 92,000 คน (แม้ว่ามาเลเซียจะมีประชากรไม่ถึงครึ่งหนึ่งของประเทศไทยคือประมาณ 32 ล้านคน) แต่ในด้านตะวันออกของไทยนั้น กลับมีผู้ติดเชื้อน้อยมากคือ มีผู้ติดเชื้อในลาวเพียง 46 คน ในเขมร 362 คน และในเวียดนาม 1,411 คน

              แต่ที่สำคัญในเชิงส่วนตัวของเราคือ เราจะดูแลตัวเองอย่างไรเพื่อลดความเสี่ยงจากอันตรายของโควิด-19? แน่นอนว่าการใส่หน้ากากอนามัย เว้นระยะห่าง และล้างมือบ่อย ๆ ย่อมจะเป็นแนวทางปฏิบัติขั้นพื้นฐานที่สำคัญยิ่งในการหลีกเลี่ยงการติดเชื้อ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการหลีกเลี่ยงการอยู่ในพื้นที่แออัดเป็นเวลานาน ๆ เช่น การเดินทางโดยเครื่องบินซึ่งย่อมจะกระทบต่อการท่องเที่ยวอย่างรุนแรง

              แต่ในขั้นต่อไปคือ หากติดเชื้อมาแล้วจะส่งผลให้ตัวของเราป่วยหนักหรือเสียชีวิตนั้น ย่อมจะขึ้นอยู่กับความแข็งแรงของร่างกายและของระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย ตรงนี้โดยทั่วไปนั้นคนที่อายุน้อย (ต่ำกว่า 40 ปี) และมีสุขภาพแข็งแรงสมบูรณ์ไม่มีโรคประจำตัวย่อมจะไม่ต้องเป็นห่วงมากนัก แต่ผู้สูงอายุ (มากกว่า 70 ปี) และมีโรคประจำตัว เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน หัวใจ โรคอ้วน และโรคทางเดิน หายใจ ย่อมจะมีความเสี่ยงสูงมากที่จะป่วยหนักหรือเสียชีวิตจากโควิด-19 ซึ่ง เป็นเรื่องที่เรารับรู้กันอย่างแพร่หลายอยู่แล้ว

              ผมคิดว่าประเด็นที่สำคัญอย่างยิ่งเกี่ยวกับโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ที่ทำให้เป็นโควิด-19 คือการที่ไวรัสนี้ไม่เพียงแต่ทำความเสียหายกับระบบทางเดินหายใจ แต่ส่งผลกระทบอย่างกว้างขวางไปสู่ระบบอื่น ๆ ของร่างกาย เช่น การไม่สามารถรับรู้กลิ่นและรส การทำให้เกิดลิ่มเลือด (เป็นเหตุให้ขาดออกซิเจนและขาดเลือดไปเลี้ยงหัวใจและสมองโดยไม่รู้ตัว) และการเกิดความเสียหายอย่างรุนแรงต่ออวัยวะอื่น ๆ ของร่างกาย (เช่น ปอดเป็นรูและเส้นเลือดรั่ว) เพราะระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายที่ตอบสนองอย่างเชื่องช้าและทำงานผิดพลาด เช่น ทีเซลล์ของเราไม่เพียงแต่กำจัดเซลล์ที่ถูกไวรัสครอบงำ แต่ฆ่าเซลล์ปกติรอบข้างอย่างไม่เลือกหน้า เป็นต้น

              ดังนั้น ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายจึงมีบทบาทสำคัญอย่างมาก และต้องอย่าลืมว่าการรอคอยฉีดวัคซีนเพื่อให้เป็นจุดจบของโควิด-19 นั้น ก็เป็นการฉีดวัคซีนเพื่อหวังให้ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันเพื่อต้านทานโคโรนาไวรัสสายพันธุ์ใหม่ให้ได้ แต่ในกรณีที่ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายมีความบกพร่องนั้น วัคซีนย่อมจะไม่ได้ผลเท่าที่ควร (จึงได้มีการกล่าวว่าผู้สูงอายุที่ภูมิคุ้มกันแก่ชราอาจต้องฉีดวัคซีนในปริมาณที่มากกว่าคนที่อายุน้อย) นอกจากนั้นผู้ที่ภูมิคุ้มกันบกพร่องนั้นอาจถูกห้ามไม่ให้ฉีดวัคซีน เพราะเกรงว่าจะเกิดภัยอันตรายจากผลกระทบข้างเคียงอีกด้วย

              ตอนที่ประธานาธิบดีทรัมป์เป็นโควิด-19 มีรายงานข่าวว่าได้รับยาบำบัด 3 ชนิดคือ

              1) Remdesivir ซึ่งมีตัวยาที่ชะลอการแบ่งตัวของโคโรนาไวรัส ตรงนี้ผมค้นพบงานวิจัยทำโดยผู้เชี่ยวชาญของเกาหลีใต้และไต้หวัน พบว่าสาร Theaflavin ใน ชาดำ (และชาเขียว) มีสรรพคุณในการชะลอการแบ่งตัวของโคโรนาไวรัส (ทั้ง SARS, MERS และ SARS-Cov-2) คล้ายคลึงกับยา Remdesivir แต่เป็นการทดลองในห้องทดลอง มิได้เป็นการทดลองกับมนุษย์หรือสัตว์

              2) การถ่ายเลือดที่มีภูมิคุ้มกันโควิด-19 แล้วให้ยากับประธานาธิบดีทรัมป์คือ ยาบำบัดประเภท Monoclonal antibody 2 ชนิดที่ผลิตโดยบริษัท Regenron ซึ่งคงจะไม่มีใครในประเทศไทยสามารถหาซื้อมาใช้ได้

              3) ยา Dexamethasone ซึ่งเป็นยาลดการอักเสบ (ประเภทสเตียรอยด์) ที่ได้รับการยอมรับ (endorsement) จากองค์การยาแห่งยุโรป (European Medicines Agency) แต่ยาที่กดระบบภูมิคุ้มกันโดยรวมคือ Hydroxy Chloroquine ที่ประธานาธิบดีทรัมป์แนะนำให้ใช้นั้น ปรากฏว่าไม่ได้ถูกนำเอาไปใช้รักษาเพราะพบว่าไม่ได้ผล

              จากข้อมูลที่กล่าวมาทั้งหมดนั้น ทำให้ผมให้ความสำคัญอย่างมาก (นอกเหนือ จากการใส่หน้ากากอนามัย เว้นระยะห่าง และล้างมือบ่อย ๆ) ในการดูแลตัวเอง คือ เรื่องของการดูแลระบบภูมิคุ้มกัน ของตัวเอง โดยเฉพาะอย่างยิ่งการหลีกเลี่ยงอาการที่เรียกว่าการอักเสบเรื้อรัง (Chronic Inflammation) ซึ่งส่งผลกระทบอย่างมากในการทำให้ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายเสื่อมถอย

              ซึ่งเป็นเรื่องที่ผมจะขอเขียนถึงในคราวต่อไปว่า ควรทำตัวอย่างไรและกินอาหารประเภทใดจึงจะเป็นประโยชน์ต่อระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายครับ

    Close
  • Why We Age and Why We Don't Have To (3)

    Posted on 21-12-2020

              ครั้งที่แล้วผมเขียนถึงปัจจัยหลัก 4 ปัจจัยที่นำไปสู่ความแก่ชรา 2 ปัจจัย ปัจจัยแรกคือ Genomic Instability และ Telomere Attrition เหลืออีก 2 ปัจจัยหลักคือ Epigenic Alteration และ Loss of Proteostasis ซึ่งเป็นเรื่องที่ทำความเข้าใจได้ไม่ง่ายนัก แต่เป็นความรู้ใหม่เกี่ยวกับการแก่ชรา ซึ่งน่าจะมีความครบถ้วนและถูกต้องมากกว่าความรู้อย่างจำกัดที่เราเข้าใจเกี่ยวกับความแก่ชรา เช่น ความเชื่อว่าเป็นเรื่องที่จะต้องเสื่อมถอยลงโดยธรรมชาติเมื่อเวลาผ่านไป

               (เพราะอันที่จริงแล้วเซลล์ของมนุษย์และสัตว์มีกลไกที่ซ่อมแซมและแก้ไขความผิดพลาดและความเสียหายที่เกิดขึ้นในดีเอ็นเอ และยังมีหางเทโลเมียร์ที่ทำหน้าที่ปกป้องรักษาความเสถียรของโครโมโซมเมื่อเซลล์แบ่งตัวอีกด้วย ดังที่กล่าวถึงในครั้งที่แล้ว)

              ที่สำคัญคือ พัฒนาการทางวิทยาศาสตร์ในมิติต่าง ๆ เพื่อซ่อมแซมหรือตัดแต่งดีเอ็นเอ เช่น กลไก Cripr Cas 9 ที่สามารถตัดต่อ (edit) ยีน (ผู้ที่คิดค้นกลไกดังกล่าวเพิ่งได้รับรางวัลโนเบลในปี 2020) และในส่วนของหางเทโลเมียร์ก็ยังมีเอ็นไซม์ ที่ชื่อว่า "เทโลเมอเรส" ซึ่งสามารถเติมความยาวของหางเทโลเมียร์ได้ แต่จะต้องระมัดระวังไม่ให้เป็นการต่ออายุเซลล์ที่อาจเป็นโรคมะเร็ง

              ดังนั้น ในกรณีเอ็นไซม์เทโลเมอเรสหยุดทำงาน และปล่อยให้หางเทโลเมียร์ถูกเฉือนออกไปจนหมดแล้วปล่อยให้เซลล์หยุดบทบาทและหมดสภาพลง (แต่ไม่ยอมตาย) ก็เป็นกลไกสำคัญในการป้องกัน ไม่ให้เซลล์ที่โครโมโซมชำรุดเสียหายและอาจกลายตัวเป็นเซลล์มะเร็ง

              ข้อสรุปของผมคือ ร่างกายของมนุษย์นั้นมีระบบที่มีความสลับซับซ้อนอย่างมาก และนักวิทยาศาสตร์ที่เป็นผู้เชี่ยวชาญก็ยังจะต้องเรียนรู้อีกมาก

              สำหรับสาเหตุของการแก่ตัวลงของร่างกายนั้น ข้อต่อไปคือข้อที่ 3 ได้แก่ Epigenetic Alterations  นักวิจัยบางคน เช่น ดร.David Sinclair เชื่อว่าข้อนี้ เป็นสาเหตุสำคัญที่สุดของการแก่ตัวของร่างกาย

              Epigenetic Alterations ประเด็นสำคัญที่ต้องขอกล่าวถึงอีกครั้งหนึ่งในส่วนนี้คือ ความเข้าใจว่ามนุษย์มีเซลล์ประมาณ 200 ประเภท (เช่น เซลล์กล้ามเนื้อ และเซลล์สมอง) แต่ในทุก ๆ เซลล์จะบรรจุดีเอ็นเอครบถ้วนเหมือนกันหมดในนิวเคลียส โดยดีเอ็นเอนั้นหากคลี่ออกมาก็จะยาวประมาณ 2 เมตรและแต่ละส่วนของดีเอ็นเอคือยีน ซึ่งกำหนดลักษณะต่าง ๆ ของตัวเราเช่น ความสูง สีผมและความโด่งของจมูก เป็นต้น (หากยีนมีความบกพร่องก็อาจทำให้ตาบอดสีได้ด้วย)

              มนุษย์มียีนประมาณ 24,000 ยีน แต่ละยีนนั้นมีหน้าที่แตกต่างกันและอาจมีหน้าที่ในการทำงานร่วมกับยีนอื่น ๆ ในหลายหน้าที่อีกด้วย ตัวอย่างเช่น ยีนที่ช่วยในการทำหน้าที่เกี่ยวกับคอเลสเตอรอลคือยีน APOE นั้น คนที่มียีน APOE4 จะเพิ่มความเสี่ยงที่จะทำให้เป็นโรคอัลไซเมอร์เมื่อเปรียบเทียบกับคนที่มี APOE2 เป็นต้น

              ที่สำคัญในส่วนนี้คือเซลล์ของมนุษย์ในตอนแรกที่อยู่ในท้องของมารดานั้นจะเป็นสเต็มเซลล์ หมายความว่าจะปรับตัวไปเป็นเซลล์อะไรก็ได้ แต่ต่อมาจะมีการแบ่งแยกประเภทอย่างชัดเจน เช่น เซลล์ที่ถูกกำหนดให้เป็นเซลล์กล้ามเนื้อก็จะ "อ่าน" เฉพาะยีนในบริเวณของดีเอ็นเอที่สั่งการเกี่ยวกับการแบ่งตัวของเซลล์และการทำงานของเซลล์ที่กำหนดที่เป็นเซลล์ กล้ามเนื้อเท่านั้น (ส่วนอื่น ๆ มีอยู่ในดีเอ็นเอแต่ไม่ต้องไป "อ่าน") และการจะทำงานหรือไม่ทำงานของยีน (gene expression) นั้นก็ยังขึ้นอยู่กับการม้วนตัวหรือคลี่ตัวของดีเอ็นเออีกด้วย

              กิจกรรมเกี่ยวกับการ "อ่าน" ดีเอ็นเอเฉพาะในส่วนที่ควรจะอ่านนั้นเรียกว่า Epigenome (เอฟิจีโนม) หรือแปลตรงตัวว่าส่วนที่อยู่เหนือว่า genome เรียกใน เชิงวิชาการว่า "การควบคุมเหนือพันธุกรรม" ซึ่งสามารถเปรียบเทียบได้ว่า เอฟิจีโนมนั้นเหมือนกับเข็ม "อ่าน" แผ่นซีดีเพื่อเล่นเสียงเพลงให้ถูกต้อง ส่วนจีโนมหรือพันธุกรรมนั้น เหมือนกับแผ่นซีดีที่เป็นระบบดิจิทัล

              การแก่ตัวที่เกิดขึ้นในส่วนของเอฟิจีโนมคือการที่เข็มอ่านข้อมูลในซีดีชำรุดและอ่านซีดีผิดพลาด เสียงเพลงที่ออกมาจึงผิดเพี้ยนไป ซึ่งความเสื่อมถอยของเอฟิจีโนมนั้นเกิดขึ้นได้จากความคลาดเคลื่อนหลังจากการแบ่งตัวบ่อย ๆ ของเซลล์ หรือจากมลภาวะในอากาศและในอาหารตลอดจนการสูบบุหรี่ เป็นต้น ประเด็นสำคัญคือความเสี่ยงตรงนี้น่าจะแก้ไขได้โดยไม่ยากลำบากนัก แตกต่างจากการชำรุดของพันธุกรรม

              4. Loss of Proteostasis หรือการเสื่อมถอยของระบบควบคุมคุณภาพของการผลิตโปรตีนของร่างกาย ตรงนี้ต้องขยายความว่าชิ้นส่วนพื้นฐานที่เป็นส่วนประกอบของร่างกายและการทำงานของร่างกายคือ กรดอะมิโน (aminoacid) ที่มีอยู่ 20 ประเภท ที่เป็นส่วนประกอบในการสร้างโปรตีนประเภทต่าง ๆ

              โปรตีนนั้นจะมีอยู่เป็นร้อยประเภทที่มีความแตกต่างกันในโครงสร้างที่มี 3 มิติ (กว้าง ยาว และสูง) ที่จะต้องถูกผลิตออกมาให้มีมิติและขนาดที่ถูกต้อง จึงจะสามารถนำไปใช้งานในภารกิจต่าง ๆ แต่หากผลิตออกมาผิดพลาด กล่าวคือมีมิติที่ไม่ถูกต้องแล้ว ก็จะต้องถูกนำกลับไปที่ "โรงงาน" เพื่อแก้ไขให้ถูกต้อง หรือถ้าผิดพลาดเกินแก้ก็จะต้องนำกลับไปแยกชิ้นส่วนเป็นชิ้น ๆ เพื่อนำไปประกอบขึ้นมาใหม่ทั้งหมด แต่เมื่อเวลาผ่านไป กลไกควบคุมคุณภาพดังกล่าวเสื่อมถอยลง ก็จะเกิดการผลิตโปรตีนที่ไม่สมประกอบมากขึ้น ทำให้ต้อง "ทิ้ง" โปรตีนที่บกพร่องเป็นจำนวนมากซึ่งเป็นภาระที่เรียกว่า Loss of Pro teostasis

              เรื่องนี้ผมเชื่อว่าสามารถนำมาเชื่อมต่อกับเรื่องของวัคซีนที่กำลังจะผลิตขึ้นโดยบริษัท Pfizer+BioNTech และบริษัท Astrazeneca+Oxford ที่ใช้เทคโนโลยีที่เรียกว่า mRNA  ได้แก่ การใช้ messenger RNA ฉีดข้าไปใน ร่างกายเพื่อให้เซลล์ของมนุษย์สร้างโปรตีนที่มีรูปลักษณะเหมือนกับโปรตีนปลายแหลม (spike protein) ของไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่

              ประเด็นคือเมื่อมนุษย์มีเทคโนโลยีที่สามารถสั่งการให้เซลล์ผลิตโปรตีนอะไรก็ได้ ก็ย่อมจะเป็นไปได้อย่างมากในอนาคตว่ามนุษย์จะสามารถใช้เทคโนโลยี mRNA เพื่อซ่อมแซมการเสื่อมถอยของระบบควบคุมคุณภาพของการผลิตโปรตีนได้

              แม้ว่าในขั้นต้นนั้น เทคโนโลยี mRNA คงจะถูกนำไปใช้ในภารกิจที่สำคัญกว่าคือการผลิตโปรตีนเพื่อรักษาโรคที่ร้ายแรง เช่น โรคเลือดจางและโรคมะเร็ง เป็นต้นครับ

              "ในอนาคตมนุษย์ จะสามารถใช้เทคโนโลยี mRNA เพื่อซ่อมแซมการเสื่อมถอยของระบบควบคุมคุณภาพของการผลิตโปรตีนได้"

    Close
  • Why We Age and Why We Don't Have To(2)

    Posted on 14-12-2020

              ครั้งที่แล้วผมกล่าวถึงการแก่ตัวของเซลล์ ซึ่งมุมมองทางวิทยาศาสตร์ล่าสุด สรุปว่ามีอยู่ 9 ลักษณะ (9 Hallmarks of Aging) คือ

              1) Genomic Instability

              2) Telomere Attrition

              3) Epigenetic Alteration

              4) Loss of Proteostasis

              5) Deregulated Nutrient Sensing

              6) Mitochondrial Dysfunction

              7) Cellular Senescence

              8) Stem Cell Exhaustion

              9) Altered Intercellular Communications

              9 ลักษณะของการแก่ตัวของเซลล์นั้นแบ่งออกได้เป็น 3 กลุ่มคือ กลุ่มหนึ่ง (ข้อ 1-4) ถือได้ว่าเป็นต้นเหตุหลัก (primary hallmark) ของการแก่ตัว กล่าวคือการเสื่อมถอยใน 4 ข้อนี้คือสาเหตุหลักของการแก่ตัวของเซลล์และร่างกาย

              กลุ่มสอง (ข้อ 5-7) เป็นการปรับตัว ของร่างกายเพื่อลดผลกระทบจากข้อ 1-4 ซึ่งในระยะสั้นช่วยรักษาสุขภาพและเสถียรภาพของเซลล์และร่างกายได้ในตอนแรก แต่เมื่อเวลาผ่านไปและความเสื่อมถอยสะสมเพิ่มขึ้น ปัจจัยดังกล่าวก็จะกลับมาบั่นทอนการทำงานของเซลล์ในที่สุด ส่งผลให้เซลล์แก่ตัวและเสื่อมถอยลงไปอีก สำหรับกลุ่มสาม (ข้อ 8-9) เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นเพราะได้รับผลกระทบจากกลุ่มหนึ่งและกลุ่มสอง

              เมื่ออ่านมาถึงตรงนี้ก็คงจะไม่ได้ทำให้ท่านผู้อ่านเกิดความกระจ่างเพิ่ม แต่เป็นการชี้ให้เห็นว่าการแก่ตัวลงของเซลล์และร่างกายนั้นมีปัจจัยหลักอยู่ 4 ข้อ ในขณะเดียวกันก็มีความเชื่อมโยงกันในหลายปัจจัยและส่ง ผลกระทบในวงกว้าง ส่วนปัจจัยพื้นฐาน 4 ข้อนั้น ได้แก่ 1. Genomic Instability หรือความไม่เสถียรในระดับของพันธุกรรม 2. Telomere Attrition หรือการสูญเสียหางเทโลเมียร์ ทำให้เซลล์ต้องจบชีวิตลง 3. Epigenetic Alteration หรือ การอ่านพันธุกรรมที่ผิดเพี้ยนไป ทำให้เซลล์ที่ผลิตออกมาใหม่ทำหน้าที่ของตัวเองคลาดเคลื่อน และ 4. Loss of Proteostasis คือการที่เซลล์ไม่สามารถควบคุมให้ผลิตโปรตีนที่มีคุณภาพตามความต้องการ ซึ่งเป็นเรื่องที่ผมจะขอขยายความในแต่ละข้อดังต่อไปนี้

              1) Genomic Instability ร่างกายมนุษย์ประกอบด้วยเซลล์กว่า 200 ประเภท (เช่น เซลล์สมอง เซลล์ตับ เซลล์กล้ามเนื้อ ฯลฯ) มีจำนวนทั้งสิ้น 37.2 ล้านล้านเซลล์ โดยทุกเซลล์มีส่วนประกอบสำคัญ 3 ส่วนคือ กรอบนอกของเซลล์ที่เรียกว่า เมมเบรน (membrane) ภายในเมมเบรนจะมีไซโตพลาซึม (cyto plasm) ซึ่งเป็นที่อยู่ของไมโทคอนเดรีย (mito chordria) นิวเคลียส (nucleus) และส่วนประกอบอื่น ๆ ไมโทคอนเดรีย เป็นเซลล์ต่างด้าวที่วิวัฒนาการมาอาศัยอยู่ในเซลล์ของเรา และทำประโยชน์อย่างมากในการผลิตพลังงานให้กับเซลล์ของเราและมีส่วนในการกำหนดการตายของเซลล์ (apoptosis) ในขณะที่นิวเคลียส คือที่เก็บดีเอ็นเอหรือพันธุกรรมของเรา ซึ่งหากคลี่ออกมาก็จะยาวถึง 2 เมตร และแต่ละช่วงของดีเอนเอก็คือยีนของมนุษย์ที่มีทั้งสิ้น 24,000 ยีน (หากยังไม่เข้าใจสามารถอ่านรายละเอียดเพิ่มได้จากหนังสือเล่มใหม่ของผมคือ Healthy Always บทที่ 8 ครับ)

              ประเด็นสำคัญคือยีนทั้งหมด 24,000 ยีนนั้น เป็นเสมือนกับตำราให้เซลล์นำไปอ่านเพื่อปฏิบัติหน้าที่ของตน และโดยปกติแล้ว ยีนจะมีความคงทนมาก (เปรียบเทียบว่าเป็น ระบบดิจิทัล) และหากเกิดความเสียหายเซลล์ก็จะมีกลไกในการซ่อมแซมและบำรุงรักษาให้คงสถานะเดิมเอาไว้ได้ แม้ว่าในการแบ่งตัวของเซลล์แต่ละครั้งอาจทำให้เกิดความผิดเพี้ยน (mutation) ขึ้นได้บ้าง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของความเสื่อมถอยและการแก่ตัว หรือหากผิดเพี้ยนมากเกินไปก็ยังมีกลไกสั่งการให้เซลล์ "ฆ่าตัวตาย" (apoptosis) ซึ่งปรากฏการณ์ดังกล่าวสามารถเกิดกับดีเอ็นเอของไมโทคอนเดรีย ได้เช่นกัน

              ดังนั้น ความไม่เสถียรของพันธุกรรมของไมโทคอนเดรีย จึงเป็นอีกสาเหตุหนึ่งเของการทำให้เซลล์แก่ตัว ข้อสรุป คือการชำรุดของดีเอ็นเอและ/หรือการ ที่ระบบซ่อมแซมดีเอ็นเอบกพร่องทั้ง ของเซลล์ของตัวเราเองและของไมโทคอนเดรีย คือปัจจัยสำคัญในการทำให้เกิดการแก่ชรา

              2) Telomere Attrition  ทุกครั้งที่เซลล์แบ่งตัวหางของโครโมโซมที่เรียกว่าเทโลเมียร์จะถูกตัดให้สั้นลง และเมื่อหางเทโลเมียร์กุดโครโมโซมก็จะไม่ได้รับการปกป้องคุ้มครอง ทำให้เซลล์ต้องจบชีวิตลง จึงมีการนำเสนอบริการประเมินความยาวของหางเทโลเมียร์ ซึ่งถือได้ว่า เป็นวิธีการวัดอายุที่แท้จริงของเซลล์ กล่าวคือหากหางเทโลเมียร์สั้นก็จะแปลว่า เซลล์แก่ตัวเพราะจะแบ่งตัวได้อีกเพียง ไม่กี่ครั้ง

              ที่สำคัญคือ มีความพยายามหาหนทาง "ต่อหาง" เทโลเมียร์ ซึ่งยังทำไม่ได้ผลมากนัก (แม้ว่ามนุษย์จะรู้จักเทโลเมียร์มา 40 ปีแล้วและผู้ที่ค้นพบความสำคัญของ เทโลเมียร์จะได้รับรางวัลโนเบลเมื่อปี 2552) แต่กิจกรรมบางประเภทสามารถทำให้หางเทโลเมียร์ยาวขึ้นได้ เช่น การวิ่งหรือการออกกำลังกายให้หัวใจเต้นเร็ว (โปรดดู Differential effects of endurance, interval and resistance training on telomerase activity and telomere length in a randomized, controlled study ในวารสาร European Heart Journal January 2019)

              แนวทางต่อหางเทโลเมียร์นั้นได้มี ความพยายามกระตุ้นการทำงานของเอนไซม์ที่เรียกว่าเทโลเมอเรส (telomerase) แต่เรื่องนี้ต้องทำด้วยความระมัดระวังอย่างมาก เพราะการหยุดการทำงานของเทโลเมอเรส เพื่อปล่อยให้เซลล์ต้องจบชีวิตลงนั้นเป็นกลไกสำคัญเพื่อป้องกันไม่ให้เซลล์ที่โครโมโซมชำรุดเสียหายสามารถแพร่ขยายต่อไปได้อีก เช่นกรณีของเซลล์มะเร็ง

              ดังนั้น Dr.Elizabeth Blackburn หนึ่งในผู้ที่ได้รับรางวัลโนเบลในปี 2552 ในฐานะผู้ที่ค้นพบกลไกเทโลเมียร์จึงได้กล่าวเมื่อปี 2560 ว่าการใช้วิทยาศาสตร์เพื่อต่อหางเทโลเมียร์จะช่วยลดความเสี่ยงจากการเป็นโรคที่เกี่ยวข้องกับความแก่ตัว แต่ก็ต้องนำเอาประโยชน์ดังกล่าวมาชั่งกับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นจากการเป็นโรคมะเร็งบางชนิด (โปรดดู TED Talk April 2017 Vancouver "The Science of Cells That Never Get Old")

              ในครั้งต่อไปผมจะเขียนถึงอีก 2 ปัจจัยหลักที่ทำให้เกิดความแก่ชราคือ Epigenetic Alteration และ Loss of Proteostasis ครับ

    Close

Why We Age and Why We Don't Have To(1)

Posted on 08-12-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ทำไมต้อง ESG ? (4)

Posted on 02-12-2020 By : โดย Kiatnakin Phatra Asset Management

โดย Kiatnakin Phatra Asset Management

Messenger RNA ไม่เพียงแต่ใช้ผลิตวัคซีน...

Posted on 30-11-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ทำไมต้อง ESG ? (3)

Posted on 27-11-2020 By : โดย Kiatnakin Phatra Asset Management

โดย Kiatnakin Phatra Asset Management

เงินบาทแข็งค่า

Posted on 23-11-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ทำไมต้อง ESG ? (2)

Posted on 18-11-2020 By : โดย Kiatnakin Phatra Asset Management

โดย Kiatnakin Phatra Asset Management

แนวโน้มเศรษฐกิจไทยปี2564 (2)

Posted on 16-11-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ทำไมต้อง ESG ?

Posted on 12-11-2020 By : โดย Kiatnakin Phatra Asset Management

โดย Kiatnakin Phatra Asset Management

แนวโน้มเศรษฐกิจไทยในปี2564 (1)

Posted on 09-11-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

การแถลงนโยบาย ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย

Posted on 03-11-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ทฤษฎีว่าด้วยการฟื้นเศรษฐกิจไทย (2) Y=C+I+G-T+X-M

Posted on 26-10-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

Y = C+I+G-T+X-M

Posted on 19-10-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ความน่าเป็นห่วงของเศรษฐกิจ(4)

Posted on 12-10-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ความน่าเป็นห่วงของเศรษฐกิจ (3)

Posted on 05-10-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ความน่าเป็นห่วงของเศรษฐกิจ (2)

Posted on 28-09-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ความน่าเป็นห่วงของเศรษฐกิจ (1)

Posted on 21-09-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

การเปลี่ยนกรอบเป้าหมายนโยบายการเงิน เป็น Average Inflation Target ของ FED

Posted on 15-09-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

การดูแลผู้สูงอายุ (2)

Posted on 08-09-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

การดูแลผู้สูงอายุ (1)

Posted on 31-08-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ควบคุมระดับ 'คอเลสเตอรอล-ไตรกลีเซอไรด์'

Posted on 24-08-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

คอเลสเตอรอล

Posted on 17-08-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

คุยกันเรื่องทองคำ

Posted on 10-08-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ความคืบหน้าของการพัฒนาวัคซีนเพื่อป้องกัน COVID-19

Posted on 03-08-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

5 Mistakes in Retirement Planning

Posted on 30-07-2020 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

ปัจจัยทางเศรษฐกิจที่ท้าทายประเทศไทย

Posted on 29-07-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

เศรษฐกิจแย่แล้ว ทำไมหุ้นจึงปรับตัวขึ้น? (2)

Posted on 20-07-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

'อย่าให้การ์ดตก' VS 'Animal Spirits'

Posted on 30-06-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ปัญหาที่ยังไม่ได้รับการแก้ไข

Posted on 22-06-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โรคอ้วน (3)

Posted on 15-06-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โรคอ้วน (2)

Posted on 08-06-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โรคอ้วน(1)

Posted on 01-06-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

เมืองเปิดแต่ปัญหาไม่จบ

Posted on 28-05-2020 By : โดย พิพัฒน์ เหลืองนฤมิตชัย

โดย พิพัฒน์ เหลืองนฤมิตชัย

การคลายล็อกเพื่อฟื้นเศรษฐกิจ ช่วยภาคท่องเที่ยวโดยเร็ว

Posted on 27-05-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

หุ้น FAANG คืออะไร

Posted on 19-05-2020 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

เศรษฐกิจไทยหลังการเริ่มคลายล็อก (3)

Posted on 18-05-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

เงินดอลลาร์จะล่มสลายแล้วจริงหรือ?

Posted on 12-05-2020 By : โดย พิพัฒน์ เหลืองนฤมิตชัย

โดย พิพัฒน์ เหลืองนฤมิตชัย

เศรษฐกิจไทยหลังการเริ่มคลายล็อก (2)

Posted on 11-05-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

เศรษฐกิจไทยหลังการเริ่มคลายล็อก (1)

Posted on 05-05-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

'COVID-19' เศรษฐกิจกับจีดีพี (2)

Posted on 27-04-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

'COVID-19' เศรษฐกิจกับจีดีพี

Posted on 27-04-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

แผนเปิดเมืองรีสตาร์ตธุรกิจ

Posted on 20-04-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ปรับสมดุลพอร์ต รับสภาวะไม่แน่นอนด้วยหุ้นกู้

Posted on 14-04-2020 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

ไวรัสกับเศรษฐกิจ

Posted on 13-04-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

อยู่กับหรือเอาชนะ COVID-19 ?

Posted on 07-04-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

'COVID-19' บทเรียนจากจีน

Posted on 30-03-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

5 ขั้นตอนสู่เป้าหมายการออมที่ใครๆก็ทำได้

Posted on 24-03-2020 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

'COVID-19' อาหารเสริมช่วยได้หรือไม่ ?

Posted on 23-03-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

เรื่องของราคาน้ำมัน

Posted on 16-03-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

กลัว 'Covid-19' (2)

Posted on 10-03-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

กลัว 'Covid-19' (1)

Posted on 02-03-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ไขข้อข้องใจ ภาษีที่ดิน

Posted on 18-03-2020 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

อายุ 1 ปีที่มีสุขภาพสมบูรณ์ ของท่านมีค่าเท่าไร ?

Posted on 24-02-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

6 เคล็ดลับเสริมสร้างสุขภาพการเงิน

Posted on 18-03-2020 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

มองเศรษฐกิจไทยในระยะยาว (2)

Posted on 17-02-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

มองเศรษฐกิจไทยในระยะยาว (1)

Posted on 17-02-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

Hedge Fund เสี่ยงกว่ากองทุนรวมทั่วไปจริงหรือ

Posted on 27-01-2020 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

เศรษฐกิจไทยปี 2563 (2)

Posted on 27-01-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

เศรษฐกิจไทยปี 2563 (1)

Posted on 13-01-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

งานวิจัยล่าสุดที่อาจนำไปสู่ยารักษาโรคอัลไซเมอร์

Posted on 06-01-2020 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โรคอัลไซเมอร์กับ 'ยีน APOE e4'

Posted on 30-12-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

จะป้องกัน 'โรคสมองเสื่อม' ได้อย่างไร (4)

Posted on 24-12-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

สร้างวินัยการลงทุนด้วยกลยุทธ์ DCA

Posted on 19-12-2019 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

จะป้องกัน'โรคสมองเสื่อม'ได้อย่างไร (3)

Posted on 16-12-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

Super Saving Fund อัพเดทกองทุนน้องใหม่ มาแทน LTF

Posted on 12-12-2019 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

จะป้องกันโรคสมองเสื่อมได้อย่างไร (2)

Posted on 09-12-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

จะป้องกันโรคสมองเสื่อมได้อย่างไร (1)

Posted on 03-12-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

กองทุนรวมทำงานอย่างไร?

Posted on 25-11-2019 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

จุดหัวเลี้ยวหัวต่อที่สำคัญ นโยบายการค้าของทรัมป์ (2)

Posted on 25-11-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

จุดหัวเลี้ยวหัวต่อที่สำคัญ ของนโยบายการค้าของทรัมป์ (1)

Posted on 18-11-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

7 เคล็ดลับเตรียมตัวเกษียณที่คุณเริ่มได้ทันที

Posted on 13-11-2019 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

ประเมินความเสี่ยงเกี่ยวกับสุขภาพ (3)

Posted on 11-11-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

“สหกรณ์” จุดเปราะบางเสถียรภาพระบบการเงิน?

Posted on 07-11-2019 By : โดย KKP Research

โดย KKP Research

ประเมินความเสี่ยง เกี่ยวกับสุขภาพ (2)

Posted on 05-11-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ประกันสังคม เงินออมเกษียณที่ท่านอาจยังไม่รู้

Posted on 29-10-2019 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

ประเมินความเสี่ยง เกี่ยวกับสุขภาพ (1)

Posted on 29-10-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

เศรษฐกิจโลก - เศรษฐกิจไทยจะฟื้นตัวปีหน้า ? (3)

Posted on 22-10-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

เศรษฐกิจโลก-เศรษฐกิจไทยจะฟื้นตัวปีหน้า ? (2)

Posted on 22-10-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

Rule of 72 เลขมหัศจรรย์ดอกเบี้ยทบต้น

Posted on 15-10-2019 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

เศรษฐกิจโลก-เศรษฐกิจไทยจะฟื้นตัวปีหน้า ? (1)

Posted on 07-10-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

เงินล้านที่ 2 หาง่ายกว่า ล้านแรก

Posted on 08-10-2019 By : Goal keeper

Goal keeper

ทองคำใช้ทำอะไร?

Posted on 01-10-2019 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

ชีวิตที่มีคุณภาพหลังเกษียณ (4)

Posted on 30-09-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ชีวิตที่มีคุณภาพหลังเกษียณ(3)

Posted on 24-09-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

5 ข้อต้องรู้ ก่อนลงทุนทองคำ

Posted on 17-09-2019 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

ชีวิตที่มีคุณภาพหลังเกษียณ (2)

Posted on 16-09-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ชีวิตที่มีคุณภาพหลังเกษียณ

Posted on 10-09-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ดุลบัญชีเดินสะพัด-ค่าเงินบาท และนโยบายเศรษฐกิจมหภาค

Posted on 02-09-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ไขข้อสงสัยกับภาษีกองทุนรวมตราสารหนี้ใหม่

Posted on 28-08-2019 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

นโยบายการเงินกับค่าเงินบาท

Posted on 26-08-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ปล่อยปละละเลยไม่ได้ แต่ต้องปล่อยวางให้ได้

Posted on 26-08-2019 By : Goal keeper

Goal keeper

4 สิ่งที่ควรรู้เมื่ออัตราดอกเบี้ยเปลี่ยนแปลง

Posted on 20-08-2019 By : Phatra edge

Phatra edge

เศรษฐกิจไทยปัจจุบัน

Posted on 20-08-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

แนวโน้มเศรษฐกิจโลก

Posted on 13-08-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

NAV คืออะไร?

Posted on 06-08-2019 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

การแก่ตัวอย่างรวดเร็วของประชากรไทย

Posted on 06-08-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

Impact of Interest Rates on Mutual funds

Posted on 30-07-2019 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

5 ประโยชน์จาก 'การเดิน' และอันตรายจาก 'การนั่งนาน'

Posted on 30-07-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

Alpha ตัวชี้วัดความเป็นเลิศของกองทุน

Posted on 24-07-2019 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

สูงวัยอย่างมีคุณภาพ (3)

Posted on 22-07-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

Styles of Mutual Fund การลงทุนแบบไหนที่ใช่กับคุณ

Posted on 17-07-2019 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

สูงวัยอย่างมีคุณภาพ (2)

Posted on 17-07-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

Benchmark ตัวชี้วัดช่วยวัดอะไร?

Posted on 09-07-2019 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

สูงวัยอย่างมีคุณภาพ (1)

Posted on 08-07-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

เป้าหมาย strong ได้ ด้วย Design Thinking (6)

Posted on 09-07-2019 By : โดย Goal Keeper

โดย Goal Keeper

Long-Short Strategy กลยุทธ์การลงทุนที่มากกว่า

Posted on 02-07-2019 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

ความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐ-จีน (4)

Posted on 02-07-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

Alternative Investment การลงทุนทางเลือกที่เป็นมากกว่าแค่ทางเลือก

Posted on 25-06-2019 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

ความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐ - จีน (3)

Posted on 25-06-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

Asset Allocation กลยุทธ์การลงทุนที่เหมาะกับคุณ

Posted on 18-06-2019 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

เป้าหมาย Strong ได้ด้วย Design Thinking (5)

Posted on 18-06-2019 By : โดย Goal Keeper

โดย Goal Keeper

ความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐ - จีน (2)

Posted on 18-06-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ทำไมต้องลงทุน Offshore ?

Posted on 11-06-2019 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

ความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐ-จีน (1)

Posted on 11-06-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

Passive Investing การลงทุนเชิงรับที่ได้ผลตอบแทนตาม Benchmark

Posted on 06-06-2019 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

การพัฒนาเศรษฐกิจ (2)

Posted on 05-06-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

Healthy Aging - โรคอัลไซเมอร์

Posted on 28-05-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ทำไมเราต้องลงทุน ?

Posted on 28-05-2019 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

การพัฒนาเศรษฐกิจ (1)

Posted on 28-05-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

เป้าหมาย strong ได้ ด้วย Design Thinking (4)

Posted on 28-05-2019 By : โดย Goal Keeper

โดย Goal Keeper

เจรจาการค้าสหรัฐ-จีนถึงทางตัน

Posted on 21-05-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

4 เหตุผลที่คุณต้องวางแผนเกษียณตั้งแต่วันแรกที่เริ่มทำงาน

Posted on 21-05-2019 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

การดำเนินชีวิตให้อายุยืน (2)

Posted on 14-05-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ผู้ชนะพรีเมียร์ลีกมีได้แค่หนึ่งเดียว แต่ผู้ชนะทางการเงินมีได้ไม่จำกัด

Posted on 14-05-2019 By : โดย Goal Keeper

โดย Goal Keeper

Q&A ประกาศภาษีดอกเบี้ยเงินฝาก 2562

Posted on 09-05-2019 By : Phatra Edge

Phatra Edge

7 กลยุทธ์ลงทุนระยะยาว

Posted on 07-05-2019 By : โดย Phatra Edge

โดย Phatra Edge

การดำเนินชีวิตให้อายุยืน (1)

Posted on 07-05-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

'รถ EV' จะราคาเท่ากับ 'รถยนต์' ในปี 2022 ?

Posted on 30-04-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

เป้าหมาย strong ได้ ด้วย Design Thinking (3)

Posted on 30-04-2019 By : โดย Goal Keeper

โดย Goal Keeper

มองต่างมุม ว่าด้วยการแก่ตัว (3)

Posted on 23-04-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

มองต่างมุม ว่าด้วยการแก่ตัว (2)

Posted on 23-04-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

มองต่างมุม ว่าด้วยการแก่ตัว (1)

Posted on 23-04-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ตลาดหุ้นไทย - ผลประกอบการไตรมาส 4 ปี 2561 และแนวโน้มไตรมาส 1 ปี 2562

Posted on 02-04-2019 By : โดย พรทิพย์ ทันตสุวรรณ

โดย พรทิพย์ ทันตสุวรรณ

มองต่างมุมเกี่ยวกับเศรษฐกิจ (2)

Posted on 02-04-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

มองต่างมุมเกี่ยวกับเศรษฐกิจ (1)

Posted on 26-03-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

เป้าหมาย strong ได้ ด้วย Design Thinking (2)

Posted on 26-03-2019 By : โดย Goal Keeper

โดย Goal Keeper

การหลับลึกเพื่อ (ชำระ) ล้างสมอง

Posted on 19-03-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

Modern Monetary Theory: ทำไมจะพิมพ์เงินมาใช้ไม่ได้?

Posted on 19-03-2019 By : โดย KKI Insight

โดย KKI Insight

แนวโน้มค่าเงินบาท (2)

Posted on 12-03-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

เป้าหมาย Strong ได้ด้วย Design Thinking

Posted on 12-03-2019 By : โดย Goal Keeper

โดย Goal Keeper

ถอดแนวคิด บล.ภัทร “เมื่อโลกการลงทุนมีโอกาสมากกว่าที่คิด”

Posted on 06-03-2019 By : Forbes Thailand

Forbes Thailand

แนวโน้มค่าเงินบาท (1)

Posted on 06-03-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

นอนหลับไม่เพียงพอ เสี่ยงอันตรายโรค Alzheimer's

Posted on 06-03-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

การสงบศึกการค้าสหรัฐ-จีน

Posted on 26-02-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

เป้าหมายชีวิต คิดแบบ Google (3)

Posted on 26-02-2019 By : โดย Goal Keeper

โดย Goal Keeper

ไม่วิ่งเพราะกลัวเจ็บหลัง

Posted on 18-02-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ไม่วิ่งเพราะกลัวเจ็บหัวเข่า

Posted on 12-02-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

เป้าหมายชีวิต คิดแบบ Google (2)

Posted on 12-02-2019 By : โดย Goal Keeper

โดย Goal Keeper

เป้าหมายชีวิต คิดแบบ Google

Posted on 05-02-2019 By : โดย Goal Keeper

โดย Goal Keeper

เศรษฐกิจโลกจะเสี่ยงต่อการชะลอตัว อย่างรุนแรงและภาวะถดถอย

Posted on 05-02-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ตลาดหุ้นกับการคาดการณ์แนวโน้มเศรษฐกิจปี 2019

Posted on 29-01-2019 By : ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ตั้งเป้าอย่างไร ให้ประสบความสำเร็จ

Posted on 29-01-2019 By : Goal Keeper

โดย Goal Keeper

นักลงทุนสถาบันต่างประเทศมองเศรษฐกิจปี 2019

Posted on 22-01-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

มุมมองการลงทุนในปี 2562

Posted on 22-01-2019 By : โดย ดร.พิพัฒน์ เหลืองนฤมิตชัย

โดย ดร.พิพัฒน์ เหลืองนฤมิตชัย

ความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐกับจีน

Posted on 15-01-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

New Year Resolution

Posted on 15-01-2019 By : Goal Keeper

โดย Goal Keeper

ออกกำลังกาย 6 เดือน เพื่อให้อายุสมองลดลง 9 ปี

Posted on 08-01-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

จีนจะยอม 'ถอย' ในยุทธศาสตร์ Made in China 2025 ?

Posted on 08-01-2019 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐ - จีน (3)

Posted on 18-12-2018 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐ - จีน (2)

Posted on 11-12-2018 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐ-จีน

Posted on 04-12-2018 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ทำอย่างไรเมื่อสิทธิประโยชน์ทางภาษี ของ LTF กำลังจะหมดไป?

Posted on 27-11-2018 By : โดย สานุพัฐ รัตนมโนชัย

โดย สานุพัฐ รัตนมโนชัย

ความคืบหน้าของ 'รถ EA-AV' (3)

Posted on 27-11-2018 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ความคืบหน้าของ 'รถ EA-AV' (2)

Posted on 21-11-2018 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ความคืบหน้าของ 'รถ EA-AV'

Posted on 13-11-2018 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

แนวโน้มที่ไม่สู้ดีนักของเศรษฐกิจโลก (2)

Posted on 07-11-2018 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

แนวโน้มที่ไม่สู้ดีนักของเศรษฐกิจโลก (1)

Posted on 07-11-2018 By : โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

การไม่ออกกำลังกายมีโทษอย่างไร

Posted on 04-09-2018 By : ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ปัญหาของ 'ตุรกี' มีมาก แต่ไม่น่าส่งผลกระทบในวงกว้าง

Posted on 21-08-2018 By : ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

วิกฤติตุรกี ปัญหาคลาสสิคของประเทศเกิดใหม่

Posted on 21-08-2018 By : ดร.พิพัฒน์ เหลืองนฤมิตชัย

โดย ดร.พิพัฒน์ เหลืองนฤมิตชัย

'รถไฟฟ้า'

Posted on 07-08-2018 By : ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

'สุสาน' โลกใหม่

Posted on 07-08-2018 By : ดร.ปิยศักดิ์ มานะสันต์

โดย ดร.ปิยศักดิ์ มานะสันต์

การตัดสินใจปรับขึ้น'ดอกเบี้ยนโยบาย'

Posted on 24-07-2018 By : ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

แชมป์โลกมีได้เพียงหนึ่งเดียว

Posted on 24-07-2018 By : Goal Keeper

โดย Goal Keeper

'ดอกเบี้ยนโยบาย'จะเริ่มปรับตัวสูงขึ้นในปีนี้?

Posted on 17-07-2018 By : ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

"โลก-ไทย" ภายใต้กับดัก ศก. (2)

Posted on 17-07-2018 By : ดร.ปิยศักดิ์ มานะสันต์

โดย ดร.ปิยศักดิ์ มานะสันต์

การกีดกันการค้าที่จะทวีความรุนแรงยิ่งขึ้น (2)

Posted on 10-07-2018 By : ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

การกีดกันการค้าที่จะทวีความรุนแรงยิ่งขึ้น (1)

Posted on 03-07-2018 By : ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

"โลก-ไทย" ภายใต้กับดัก ศก. (1)

Posted on 03-07-2018 By : ดร.ปิยศักดิ์ มานะสันต์

โดย ดร.ปิยศักดิ์ มานะสันต์

ราศีที่จะมีหนี้สินล้นพ้นตัว

Posted on 02-07-2018 By : Goal Keeper

โดย Goal Keeper

เศรษฐกิจโต 4.8% แต่ทำไมยังไม่รู้สึก'ดี'? (2)

Posted on 25-06-2018 By : ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ตลาดเกิดใหม่ยังคงเสี่ยงสูงสุด

Posted on 25-06-2018 By : ดร.ปิยศักดิ์ มานะสันต์

โดย ดร.ปิยศักดิ์ มานะสันต์

เศรษฐกิจโต4.8%แต่ทำไมยังไม่รู้สึก'ดี'?

Posted on 18-06-2018 By : ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

โดย ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ

ใครๆ ก็มีเป้าหมายเป็นแชมป์ฟุตบอลโลก

Posted on 18-06-2018 By : Goal Keeper

โดย Goal Keeper